Nie dostałeś kredytu? Przez RODO możesz się nie dowiedzieć z jakiego powodu

22 kwietnia 2019

Składając wniosek o kredyt, każdy klient liczy na uzyskanie pozytywnej decyzji banku. Zdarza się tak, że dostajemy odmowę. Przez wprowadzoną ustawę o RODO nie zawsze się dowiemy co jest jej powodem.

Kluczowe informacje

Zgodnie z RODO klient może poznać przyczynę odmowy tylko gdy decyzja kredytowa jest podjęta w pełni automatycznie; jeśli algorytm przygotuje decyzję, a podpisze ją człowiek, bank często nie ujawni powodów odmowy kredytu.
Banki wykorzystują algorytmy analizujące zarobki, zobowiązania, stan cywilny, liczbę dzieci i bieżące wydatki przy ocenie zdolności kredytowej, co bezpośrednio wpływa na pozytywną lub negatywną decyzję kredytową.
W Sejmie toczyły się debaty nad nowelizacją przepisów wdrażających RODO i zmianą zamkniętego katalogu danych, które miałyby dać klientom prawo do wyjaśnień, jednak rząd nie zgodził się na modyfikacje, co działa na niekorzyść kredytobiorców.
Dla wnioskodawcy poznanie przyczyny odmowy jest kluczowe — warto domagać się wyjaśnień od banku i monitorować swoją zdolność kredytową, ponieważ bez zmian prawnych trudniej będzie poprawić szanse na uzyskanie kredytu.

Decyzja kredytowa a RODO

Gdy decyzja kredytowa zostanie podjęta w pełni automatycznie powód poznamy. Jeśli jednak decyzję przygotowaną przez sztuczną inteligencję podpisze człowiek, wnioskujący nie dowie się, dlaczego nie dostanie kredytu. Brzmi jak absurd?

Przepisy dot. RODO miały za zadanie uproszczenie procesu przyznawania kredytów i badania zdolności kredytowej. W praktyce jednak tak się nie stało. Nie tak dawno, w Sejmie, toczyła się dyskusja na temat zmian przepisów wdrażających RODO. Miałyby one służyć dostosowaniu obecnych ustaleń do wymagań związanych z rozporządzeniem. Wiązałoby się to z wprowadzeniem nowelizacji dotyczących także prawa bankowego.

Zobacz też: Negatywny wpis w BIK-u a kredyt hipoteczny

Negatywna decyzja kredytowa

Klienci, którym nie został przyznany kredyt, w większości, chcieliby poznać przyczynę takiej decyzji, aby ustrzec się przed odmową w przyszłości. Przepisy dotyczące RODO miały być poniekąd gwarancją, że tak właśnie będzie. Jednak w świetle przepisów, klient może poznać przyczynę tylko wtedy, gdy decyzja kredytowa podejmowana jest automatycznie.

Bank weryfikując naszą zdolność kredytową wykorzystuje dane dot. wysokości naszych zarobków i zobowiązań, stanu cywilnego czy liczby dzieci na utrzymaniu. A tak naprawdę to specjalny algorytm przetwarza i analizują dane, na podstawie których bank wydaje decyzje. Zarówno eksperci, działacze społeczni i posłowie opowiadali się za zmianą projektu przepisów wdrażających RODO tak, aby klienci mieli możliwość uzyskania informacji na temat decyzji odmownej. Pomimo to rząd nie wyraził zgody na zmianę kształtu projektu.

Władze nie chcą też modyfikacji zamkniętego katalogu danych, które banki mogłyby brać pod uwagę podczas badania zdolności kredytowej. Będzie to działać na niekorzyść klientów. Jeśli kredytobiorca będzie chciał pozyskać z kredytu środki na leczenie, bank nie będzie mógł zażądać przedłożenia badań lekarskich. Modyfikacji katalogu nie chcą też działacze społeczni. Według nich dużo lepszym rozwiązaniem jest, na przykład, wskazanie bezpośredniego źródła informacji.

Prawdą jest, że udzielając kredyt bank kieruje się analizą ryzyka, sprawdzeniem zdolności kredytowej klienta, a nawet bieżących wydatków. Dla kredytobiorcy jednak poznanie przyczyny nieprzyznania kredytu jest bardzo ważna. Miejmy nadzieję, że propozycja wprowadzenia poprawki do ustawy zostanie wzięta pod uwagę, a klient będzie mógł domagać się wyjaśnień ze strony banku.

Zobacz też: Co to jest zdolność kredytowa i od czego zależy?

FAQ – często zadawane pytania

Czy klient dowie się, dlaczego otrzymał odmowę kredytu?

Klient dowie się, dlaczego otrzymał odmowę kredytu tylko wtedy, gdy decyzja kredytowa została podjęta w pełni automatycznie; jeśli decyzję przygotował algorytm, ale podpisał ją człowiek, klient zwykle nie otrzyma szczegółowego wyjaśnienia przyczyny odmowy.

Na jakich danych bank opiera ocenę zdolności kredytowej i przyczyny odmowy?

Bank opiera ocenę zdolności kredytowej i przyczyny odmowy na danych takich jak wysokość zarobków, istniejące zobowiązania, stan cywilny, liczba dzieci na utrzymaniu oraz analiza bieżących wydatków, a następnie specjalny algorytm przetwarza te informacje przy wydawaniu decyzji.

Czy bank może wymagać badań lekarskich, jeśli kredyt ma być przeznaczony na leczenie?

Bank nie może swobodnie wymagać badań lekarskich, jeśli katalog danych, które może brać pod uwagę przy badaniu zdolności kredytowej, jest zamknięty; w praktyce zamknięty katalog ogranicza możliwość żądania dodatkowych dokumentów medycznych.

Czy planowano zmiany przepisów, aby klienci mogli uzyskać wyjaśnienie odmowy kredytu?

Plany zmiany przepisów wdrażających RODO, mające na celu umożliwienie klientom uzyskania informacji o przyczynie odmowy kredytu, były dyskutowane, jednak rząd nie zgodził się na ich wprowadzenie i nie zmodyfikował obecnego brzmienia przepisów.

Inni czytali również: